Mpox – Epidemiologische situatie in België vereist alertheid

10.04.2026

Symptomen
Transmissie & isolatie
Vaccinatie, behandeling & diagnostiek

Staalafname
Aandachtspunten

In de eerste 3 maanden van 2026 werden in België 31 gevallen van mpox gerapporteerd (Vlaanderen 7, Brussel 19, Wallonië 5), een stijging t.o.v. vorig jaar. Daarnaast wijzen de epidemiologische gegevens voor het eerst op autochtone transmissie van de Clade Ib in België, waardoor alertheid noodzakelijk is. In dit artikel vindt u een overzicht van de belangrijkste kenmerken van mpox, met focus op vaccinatie, staalafname en diagnostiek.

Mpox

Mpox (vroeger bekend als apenpokken) is een virale ziekte veroorzaakt door het mpoxvirus. Dit virus is nauw verwant aan het pokkenvirus dat tot de jaren ’70 actief was. Er zijn twee varianten (of zogenoemde ‘clades’) van mpox:

De Centraal-Afrikaanse variant (Clade I), met als meer besmettelijke subvariant de Clade Ib.
De West-Afrikaanse variant (Clade II).

Symptomen

De eerste symptomen van mpox verschijnen meestal 5 tot 21 dagen na infectie en beginnen vaak met griepachtige klachten (koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid en fors gezwollen en pijnlijke klieren). Meestal 1-3 dagen na het begin van de koorts, verschijnt de huiduitslag (pukkeltjes, (rode) vlekjes, blaasjes of etterbulten). Vaak verschijnt de huiduitslag op de plaats van de besmetting, met name rond de anus, op de geslachtsdelen of in de mond. De uitslag kan ook op minder zichtbare plekken zitten, zoals in de mond of de endeldarm.
Opgelet: soms blijft het beperkt tot één letsel of treedt de uitslag op zonder voorafgaande koorts of griepachtige symptomen.

Transmissie en isolatie

Mpox is een zoönose die ook van mens op mens wordt overgedragen, vooral via nauw contact:

Langdurig huid-op-huid contact en seksueel contact met iemand met huiduitslag.
Contact met lichaamsvloeistoffen of speeksel
Via speekseldruppeltjes (maar minder efficiënt)
In theorie ook mogelijk via besmette voorwerpen (bv. kleding, beddengoed)

Besmetting gebeurt vooral bij zichtbare huiduitslag, maar kan ook voordat de huiduitslag zichtbaar is. Mensen met meerdere seksuele partners (o.a. MSM) lopen meer risico. Mpox is geen klassieke soi, omdat overdracht niet alleen via seks gebeurt.

Alle waarschijnlijke en bevestigde gevallen dienen gemeld te worden bij de regionale gezondheidsinspectiediensten, zodat de bron en contacten opgespoord kunnen worden. Voor bevestigde gevallen (positieve PCR) wordt deze melding gedaan door het medisch laboratorium.

Gevallen moeten in strikte isolatie blijven vanaf het begin van de symptomen tot de volledige genezing van de huidletsels. Het afvallen van de korstjes geeft het einde van de besmettelijkheid aan, dit kan tot 21 dagen duren. Bij patiënten met een positieve PCR zonder letsels bedraagt de isolatie steeds 21 dagen, vanaf de dag van de staalafname/positieve test.

Vaccinatie

Er is een vaccin beschikbaar dat oorspronkelijk werd ontwikkeld tegen de pokken, maar ook bescherming biedt tegen mpox. Volgens de Hoge Gezondheidsraad (update advies 26/03/2026) wordt vaccinatie aanbevolen voor risicogroepen:

Pre‑expositieprofylaxe (PrEP): personen met frequent wisselende seksuele partners (o.a. MSM, transgender personen, sekswerkers) en reizigers met hoog blootstellingsrisico
Post‑expositieprofylaxe (PEP): nauwe contacten van bevestigde, waarschijnlijke of vermoedelijke gevallen en kwetsbare groepen (immunogecompromitteerden, zwangeren, kinderen)

Behandeling

Er is geen specifieke behandeling voor mpox, therapie is symptomatisch (pijn, koorts, jeuk). De meeste patiënten herstellen binnen enkele weken. Hospitalisatie is zelden nodig (meestal voor pijncontrole). Na herstel kunnen er littekens achterblijven.

Diagnostiek

Detectie van mpox virus gebeurt door middel van real-time PCR in het nationaal referentiecentrum (NRC) voor mpox (Instituut voor Tropische Geneeskunde). Indien positief, wordt de clade typering uitgevoerd.

Staalafname

De diagnose van mpox kan op verschillende stalen, afhankelijk van het klinisch beeld. Bij letsels is een PCR op een letselwisser het meest betrouwbaar; meestal volstaat één staal. Bij atypische presentatie of vermoeden van lage virale lading kan een extra staal van een andere locatie nuttig zijn.

Staalafname bij letsels:

Letselwisser (bij voorkeur meerdere laesies, verschillende locaties/uitzicht)
Bij MSM: combineer met anorectale wisser

Andere stalen volgens symptomen:

Mucosale letsels (bv. mond)
Anorectale wisser bij anale klachten
Speeksel/keelwisser bij tonsillitis
Urine/urethrale wisser bij urethritis

Aandachtspunten

Staalafname

Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen (beschermschort, handschoenen, FFP2-masker, oogbescherming), zeker indien u nooit werd gevaccineerd tegen de pokken.
Gebruik een eSwab wisser.
Het staal voorzien van de patiëntengegevens en driedubbel verpakken (staal met absorberend papier in een hermetisch afsluitbaar plastieken zakje dat op zijn beurt in een ander hermetisch afsluitbaar zakje wordt verpakt. Beide zakjes moeten van buiten ontsmet te worden).

Aanvraagformulier

Het standaard aanvraagformulier in een apart plastieken zakje meegeven.
Bijkomend het specifiek aanvraagformulier van het NRC gebruiken en klinische gegevens invullen.

Communicatie aan het labo

Licht het labo telefonisch en op voorhand in, ook over het tijdstip wanneer het staal zal meekomen (ochtend-, middag- of avondophaling).
Het staal apart overhandigen aan de chauffeur bij ophaling.

Opgelet: bijkomende analyses:

Het is niet mogelijk om op dezelfde eSwab andere analyses uit te voeren.
Indien bijkomende analyses gewenst zijn, zoals bijvoorbeeld PCR HSV, is het noodzakelijk om een tweede eSwab wisser af te nemen. Deze dient eveneens apart driedubbel verpakt te worden. Pas wanneer het resultaat van de mpox PCR negatief is, zullen deze analyses uitgevoerd worden.